یعقوب فرزند اسحاق فرزند ابراهیم خلیل، ملقب به اسرائیل و از انبیای بزرگ الهی بود. یعقوب خاندان پاک و شریفی داشت، پدرش، اسحاق، از پیامبران بزرگ و مادرش دختر حضرت لوط بود.
حضرت یعقوب چهار زن داشت و از آنان 12 پسر پیدا کرد که به آنان فرزندان اسرائیل و اسباط دوازده گانه و بنی اسرائیل می‌گویند. لذا یعقوب جدّ بنی اسرائیل بود.
نام یعقوب 16 بار در قرآن آمده و یک بار نیز با عنوان اسرائیل از او یاد شده است. حضرت یعقوب علیه السلام پس از درگذشت پدرش، اسحاق، به مقام پیامبری رسید. شریعتی که تبلیغ می کرد همان شریعت ابراهیم علیه السلام و کتاب او هم همان صحف ابراهیم بود.
از زندگی حضرت یعقوب علیه السلام تنها دو واقعه در قرآن مجید آمده است؛ یکی آنکه هنگام مرگ از فرزندان خود پرسید:«بعد از من چه کسی را خواهید پرستید؟»
گفتند:«خدای تو و خدای پدرانت، خدای ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را خواهیم پرستید.»
واقعه دیگر مربوط است به داستان یعقوب و یوسف و حوادثی که بر سر فرزندش گذشت، و اندوه وی در فراق پسرش، کوری چشمش و سرانجام، رسیدن به وصال یوسف و بازیابی بینایی‌اش.
یعقوب پس از تحمل و رنج و اندوه بسیار، در 140 یا 147 سالگی در مصر از دنیا رفت و هنگام مرگ به فرزندش، یوسف، وصیت کرد که جنازه او را به فلسطین ببرد و نزد پدر و جدش، اسحاق و ابراهیم، دفن کند.
یوسف نیز به وصیت پدر عمل کرد و وی را در حرم ابراهیم در شهر الخلیل به خاک سپرد. اکنون نیز قبر این خاندان در الخلیل بر جا است.
 

روزی آوردند از بهر خلیل چند تن از فرشتگان با جبرئیل
ز آسمان پیغامی از نزد خدا بهر ابراهیم شیخ الانبیاء
بعد از این از ساره آری یک پسر آن پسر را بخشد بر تو دادگر
نام او اسحاق و هم از صلب او می‌شود یعقوب ظاهر ای نکو
وی فرزند اسحاق بن ابراهیم است، نام مادرش «رُفْقه» دختر بتوئیل بن ناحور، برادر ابراهیم(علیه‌السلام) می‌باشد. لقب یعقوب(علیه‌السلام)، «اسرائیل» بوده[۲] و فرزندان دوازده گانه یعقوب(علیه‌السلام)[۳] و اولاد آن‌ها را بنی اسرائیل گویند که به قوم یهود معروفند.
یعقوب(علیه‌السلام) سه هزار و چهارصد و هشتاد و سه سال بعد از هبوط آدم(علیه‌السلام) در سرزمین فلسطین به دنیا آمد. چندین سال در کنعان ، سپس در حران[۴] زندگی می‌کرد و بعد به کنعان بازگشت و هنگامی که صد و سی سال از عمرش گذشته بود، به هوای لقای یوسف(علیه‌السلام) وارد مصر شد و پس از هفده سال سکونت در مصر از دنیا رحلت کرد.[۵]
طبق وصیت خودش،‌جنازه‌اش در مقبره خانوادگیش نزد قبر پدر و مادر و اجدادش[۶]، در سرزمین فلسطین شهر الخلیل به خاک سپرده شد.
سرگذشت حضرت یعقوب(علیه‌السلام)
قرآن مطلبی از زندگی یعقوب(علیه‌السلام) جز آنچه در مورد گم شدن پسرش یوسف(علیه‌السلام) و حوادثی که در آن رخ داده است بیان نفرموده و ما همه آن‌ها را در سرگذشت یوسف(علیه‌السلام) یادآور خواهیم شد.