نوح (به عبری: נוֹחַ) یکی از شخصیتهای اصلی دینهای ابراهیمی است که داستان او در تورات، انجیل و همچنین قرآن ذکر شدهاست. در کتاب لمک، دهمین نسل از نسب آدم، نخستین کشاورز و پرورش دهنده تاکستان یاد شدهاست. طبق نقلهای تورات، هنگامی که یهوه (خدای یهود) از فساد و تباهی فرزندان آدم به خشم آمد و تصمیم به نابودی آنها با برپا داشتن طوفانی به طول چهل روز و چهل شب نمود، نوح بهخاطر پرهیزکار بودنش، مورد عفو او قرار گرفت و خداوند به او امر نمود تا یک کشتی بزرگ بنا کند و همسرش، فرزندانش (سام، حام و یافث) و همسران آنها و از هر حیوان، یک جفت نر و ماده را با خود ببرد تا از طوفان در امان بماند. همچنین نسل انسانهای جهان را از سه فرزند او سام، حام و یافث میدانند. نوح در دین اسلام دارای اهمیت زیادی بوده و از اولین پیامبر اولوالعزم است.
نوح در تورات
داستان نوح در فصلهای ۶ تا ۹ کتاب آفرینش ذکر شدهاست. نوح در سال ۵۰۰ ام زندگی خود سه پسر به نامهای سام، حام و یافث داشت. در سال ششصدم خداوند که از گمراهی نسل آدمی اندوهگین شده بود، تصمیم به نابودی تمام آنها گرفت ولیکن به نوح که مرد درستکاری بود دستور داد که کشتی بزرگی بسازد تا نسل تمامی موجودات بعد از طوفان ادامه پیدا کند. در تورات آمدهاست که پس از طوفان او اولین مردی بود که قدم بر روی زمین گذاشت و تاکستان بزرگی ایجاد کرد و شراب نوشید. حام فرزند نوح در برابر پدر خود لخت ظاهر شد و این اتفاق را برای برادران خود نیز بازگو کرد و در نتیجه نوح او را نفرین() کرده و زمین او را به سام داد. نوح سیصدو پنجاه سال بعد از طوفان در سن نهصدو پنجاه سالگی چشم از جهان فرو بست و سن او بیشترین سنی است که در تورات و انجیل برای یک انسان ذکر شدهاست
دیدگاه یهودیان
در بین علمای یهودی در مورد درستکار بودن نوح اختلافاتی وجود دارد. در تورات ذکر شدهاست که او «درستکاری در میان نسل خود» بود و از این رو بعضی عقیده دارند درستکاری او نسبی بوده و تنها در زمان مردم خود که همگی گمراه بودند فردی درستکار محسوب میشود، ولیکن در مقایسه با زمان ابراهیم او فردی درستکار محسوب نمیگردد. آنان همچنین اشاره میکنند که نوح برای کسانی که قرار بود در زمان طوفان قربانی گردند دست به دعا بر نمیدارد در حالیکه ابراهیم برای مردم قوم لوط قبل از عذاب دعا میکند. ولیکن در داستان تورات نوح هیج سخنی نمیگوید و دستورات خدا را مو به مو اجرا میکند. ولیکن بعضی دیگر از دانشمندان یهودی اعتقاد دارند که اینکه ساخت کشتی ۱۲۰ سال به درازا کشیده شدهاست نشاندهنده تلاش نوح برای دادن مهلت بیشتر به گناهکاران است. 
در انجیل لوک از طوفان نوح به عنوان مثالی برای روز قیامت ذکر شدهاست که همانند طوفان نوح در قیامت زمان نابودی گناهکاران فرا میرسد. در کتاب دیگری از پیتر از کشتی نوح همانند باپتیسم یاد شدهاست که همانگونه که باپتیسم انسانها را نجات میدهد، کشتی نوح نیز انسانها را نجات داد. در قرون بعد از عیسی نوشتههای مسیحی کشتی نوح را همانند کلیسا دانستهاند که همانگونه که کلیسا مردم را با رستگاری میرساند، کشتی نوح نیز مردم را به رستگاری رساند. در مسیحیت قرون وسطی معمولا از سه پسر نوح (سام، حام و یافث) به عنوان پدران سه قاره شناخته شده (سام/آسیا، حام/آفریقا و یافث/اروپا) یاد میشد. در قرن ۱۸ و ۱۹ معمولا از نفرین ذکر شده در تورات در مورد حام ()به عنوان دلیلی برای مقبول بودن برده داری سیاهپوستان آفریقایی یاد میگردید.
دیدگاه مسلمانان
نوح یکی از مهمترین پیامبران قران بوده و یکی از پیامبران اولوالعزم است. در قران ۴۳ بار نام نوح ذکر شدهاست که نشاندهنده اهمیت داستان او از دیدگاه قرآن است. همچنین سورهای در قرآن به نام او (سوره نوح) وجود دارد. داستان قرآن همانند داستان تورات از تلاش نوح برای هدایت قوم خود و نافرمانی آنان است. ولیکن در قرآن نامی از سه پسر نوح (سام، حام و یافث) برده نشدهاست و تنها به داستان یکی دیگر از پسران نوح بدون ذکر نام که از فرمان پدر سرپیچی کرده و به هلاکت میرسد یاد شدهاست. نوح دارای القاب مختلفی در قرآن از جمله «رسول امین» (پیامبر امین) و «عبدا شکوراً (بنده شکرگذار) است. همچنین در سوره آل عمران ذکر شدهاست که»ان الله اصطفی آدم و نوحا و آل ابراهیم وآل عمران علی العالمین" که بیانگر آن است که خداوند خاندان آدم، نوح، ابراهیم و عمران را بر جهانیان برتری دادهاست. همچنین در قرآن ذکر شده (سوره ۶۶ آیه ۱۰) که همسران نوح و لوط با اینکه در نکاح پیامبرانی درستکار بودند به آنها خیانت کرده و از اصحاب جهنم گردیدند.
در داستان قرآن اشاره شدهاست که نوح تلاش زیادی برای هدایت کردن قوم خود به پرستش خدای یکتا کرد ولیکن قوم او وی را مسخره کرده و او را دروغگو و دیوانه خواندند (سوره ۱۱ آیات ۲۷ - ۳۲، سوره ۵۴ آیه ۹) و او را تهدید به سنگسار نمودند (سوره ۲۶ آیه ۱۱۶). خداوند به او وحی میکند که غیر از کسانی که تاکنون ایمان آوردهاند هیچکس ایمان نخواهد آورد (سوره ۱۱ آیه ۳۶) و او به ساخت کشتی مشغول گردید در حالیکه اشراف قوم او وی را مسخره میکردند. هنگامی که طوفان نازل میشود پسر نوح از فرمان او سرپیچی کرده و به کشتی نمیآید، نوح از خداوند درخواست شفاعت برای او میکند ولیکن خدا تاکید میکند که پسر او از کافران است و باید نابود گردد. نوح در مقابل فرمان خدا تسلیم میگردد و پسر او از بین میرود.
